پرتو- اداره کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد در سال ۱۹۵۱ تاسیس شد. این اداره مسئول حفظ ، اسکان ، بهبود زندگی و محافظت از منافع پناهندگانی است که از کشورهای خود گریخته اند واز بیم تعقیب و مجازات جرات مراجعت به کشورهای خود را ندارند.

 جمعه، ۰۳ خرداد ۱۳۹۸
 0
نسخه قابل چاپ
قوانین و آیین نامه های پناهندگی در ایران

کنوانسیون مربوط به پناهندگان مصوب سازمان ملل متحد اعلام می دارد ، پناهنده شخصی است که به علت ترس از نژاد ، مذهب ، عضویت در یک گروه اجتماعی یا دارا بودن عقیده سیاسی ویژه ، در خارج از کشور متبوع خود به سر می برد و نمی تواند به علت چنین واهمه ای تحت حمایت آن کشور قرار گیرد ، یا در صورتی که فاقد تابعیت است و پس از چنین حوادثی در خارج از کشور محل سکونت دائمی خود به سر می برد ، نمی تواند یا به علت این ترس  نمی خواهد به آن کشور بازگردد.

ایران در 25 خرداد 1354 قانون کنوانسیون مربوط به وضع پناهندگان و پروتکل آن را تصویب کرد. در بند الف ماده واحده این قانون مقرر شده است دولت ایران این حق را برای خود محفوظ  می دارد که پناهندگان را از مساعدترین رفتار معمول نسبت به اتباع دولی بهره مند کند که با آنان موافقت نامه های ناحیه ای واقامت و گمرکی و اقتصادی و سیاسی دارد.
بر اساس اعلام کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد ؛ جمهوری اسلامی ایران میزبان یکی از بزرگترین و طولانی مدت ترین جمعیت های پناهندگی در دنیاست که شامل پناهندگان افغانی می شود که بیش از 30 سال است در ایران به سر می برند. تا اکتبر 2011 بر اساس آمار اداره امور اتباع و مهاجرین خارجی، شمار کل پناهندگان ثبت شده 882،659 نفر است که شامل 840،158 مهاجر افغان و 42،501 مهاجر عراقی می شود. بیشتر پناهندگان در جمهوری اسلامی ایران در مناطق شهری ساکن هستند و کمتر از سه درصد آن ها در مهمانشهرها زندگی می کنند.
دفتر عملیاتی کمیساریای پناهندگان در تهران در سال 2009 میلادی و در پیِ تغییراتی که در سیاست های کمیساریا به منظور کمک به ظرفیت سازی پناهندگان برای رفع نیازهای اجتماعی، آموزشی، پزشکی و معیشتی آن ها، به وقوع پیوست، فعالیت خود را آغاز کرد.
برنامه های آموزشی کمیساریای ایران به منظور افزایش دسترسی پناهندگان به آموزش در مقاطع ابتدایی ، راهنمایی و آموزش عالی، ارایه فضای آموزشی امن برای کودکان پناهنده و برای اطمینان از آموزش فراگیر برای گروه های به حاشیه رانده شده تلاش می کند. فعالیت های مرتبط با آموزش عالی کمیساریا در ایران شامل حمایت دولت ایران در ساخت مدارس در مناطق مسکونی کم جمعیت پناهندگان ؛ گسترش فعالیت های مربوط به آموزش و پرورش که شامل برنامه هایی در مسیر اطلاع رسانی در رابطه با بهداشت و آموزش مهارت های زندگی ؛ ارایه کلاس های سواد آموزی از راه نهضت سواد آموزی به پناهندگانی که مسن هستند و یا نتوانستند به مدرسه بروند؛ و ارایه وسایل مدرسه و کیت آموزشی در مدارس مناطق محرومی که پناهندگان در آن جا سرگرم تحصیل هستند. 

کمیساریای عالی پناهندگان ایران همچنین در زمینه های بهداشت ، معیشت و امور حمایتی اقداماتی را برای پناهندگان انجام می دهد.

گفتنی است بر اساس آیین نامه پناهندگی جمهوری اسلامی ایران ؛ مدیرکل سیاسی و رئیس اداره سیاسی وزارت کشور ، نمایندگان عالی رتبه وزارت امور خارجه ، نمایندگان عالی رتبه وزارت کار و امور اجتماعی ، نمایندگان عالی رتبه اداره سوم ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران ، نمایندگان عالی رتبه وزارت اطلاعات ، نمایندگان عالی رتبه نیروهای انتظامی ، اعضای کمیته دائمی پناهندگان ایران هستند و در صورت نیاز، این کمیته می تواند از نمایندگان سازمان های دیگر نیز برای شرکت در این کمیته دعوت کند.

شرایط تقاضای پناهندگی در حقوق ایران
متقاضی پناهندگی باید کتبی از دولت جمهوری اسلامی ایران تقاضای پناهندگی کند و این در حالی است که تفاوتی نمی کند در هنگام تقدیم دادخواست مقیم ایران باشد یا این درخواست را پیش از ورود به ایران تقدیم کرده باشد.


بر اساس آیین نامه پناهندگی ، پناهندگان به راه های زیر شناخته می شوند:
1 – عبور شخص یا اشخاص از منطقه مرزی به خاک ایران
2 – تقدیم درخواست از طریق یکی از خارجیان ساکن خارج از ایران مبنی بر پناهندگی و ورود به ایران
3 – تقدیم درخواست خارجیان مقیم ایران دایر بر قبول پناهندگی

شرایط کمیته دائمی پناهندگان ایران برای بررسی تقاضای پناهندگی:
الف) وجود یکی ازعلل مذکور در ماده 1 آیین نامه پناهندگان و عدم سوءنیت
ب) متقاضی نباید مرتکب جنایت جنگی یا جرایمی علیه صلح و انسانیت و یا جرایم شدید حقوق عمومی شده باشد
ج) انجام تشریفات پناهندگی از سوی متقاضی
د) تعهد متقاضی دایر بر این که در مدت اقامت خود در ایران ، به همه مقررات و قوانین کشور احترام بگذارد

به موجب ماده 6 آیین نامه پناهندگان، دفترچه اقامت که به منزله دفترچه شناسایی و هویت رسمی پناهنده است هر سه ماه یک بار باید تمدید شود.
همچنین ممکن است پناهنده ای بنا به دلایلی گذرنامه نداشته باشد، بنابراین قانونگذار ایرانی به نیروی انتظامی اجازه داده است تا با موافقت وزارت اطلاعات و تایید وزارت امور خارجه ، برای وی برگ گذر بیگانگان صادر کند که مدت اعتبار آن از تاریخ صدور یک سال است و دارنده آن برای هر بار خروج از کشور باید مجوز دریافت کند.

حقوق و تکالیف پناهندگان:
عدم تبعیض ، آزادی مذهب ، معافیت از رفتار متقابل ، اشتغال درآمدزا ، حق مالکیت ، عضویت در تشکل های کارگری و کارفرمایی و بیمه اجتماعی ، اسکان و آموزش عمومی و رفاه همگانی ، حق تشکیل انجمن ها و تشکل های کارگری ، حق آزادی دسترسی به مراجع قانونی و دادگاه ها از حقوق هر پناهنده ای است که وارد ایران می شود.
اصل 155 قانون اقامت جمهوری اسلامی ایران مقرر می دارد دولت جمهوری اسلامی ایران می تواند به کسانی که پناهندگی سیاسی بخواهند ، پناه دهد مگر این که بر اساس قوانین ایران ، خائن و تبهکار شناخته شوند.

لغو پناهندگی در ایران:
در موارد زیر پروانه پناهندگی بر اساس آیین نامه پناهندگان لغو می شود:
الف) هر گاه پناهنده علیه امنیت یا قوانین ایران اقدام کند ، به پیشنهاد کمیته دائمی پناهندگان ، وزیر کشور پناهندگی را لغو می کند و در صورتی که نیاز باشد پناهنده را به مراجع قضایی نیز تسلیم می کند.
ب) هر گاه اوضاع و احوالی که بر اثر آن پناهندگی تحصیل شده از بین برود و دلایل دیگری که موجبات پناهندگی وی را فراهم کند وجود نداشته باشد.