پرتو- در این بخش به مبحث ازدواج و شرایط آن ، محرمیت ، نکاح موقت و دائم ، اقسام مهر و ریاست شوهر در خانه می پردازیم.

 سه شنبه، ۱۴ خرداد ۱۳۹۸
 0
نسخه قابل چاپ
چکیده احکام ازدواج و طلاق (بخش نخست)

- شرایط ازدواج دختر : دختر باید باکره باشد ، به سن بلوغ رسیده باشد ، اجازه پدر یا جد پدری ضروری است.
- پدر و جد پدری از باب ولایت اذن می دهند اما قیم ولایت ندارد و نمی تواند اذن ازدواج دهد یا این که ندهد.
- اگرزنی شیر خود را در شیشه بریزد و بعدا به بچه شیر دهد ، ایجاب حرمت نمی کند و پذیرفته نیست و باید مستقیم از پستان مادر شیر خورده باشد.
- اگر مردی دو زن داشته باشد و زن غیرمادر به بچه شیر دهد ، موجب حرمت نمی شود و باید حتما خود مادر به او شیر بدهد اما اگر آن زن 15 مرتبه مکرر و بدون ایجاد فاصله به بچه شیر دهد به او محرم می شود (یعنی 15 مرتبه پشت هم و اگر مثلا 12 مرتبه شیر داده باشد و بار سیزدهم کسی دیگر به بچه شیر دهد و بار چهاردهم و پانزدهم همان زن مجدد به او شیر دهد به او محرم نمی شود پس باید 15 مرتبه مکرر باشد و فاصله ای بین شیر دادن ها نباشد)
- اگر مرد یا زنی پیش از ازدواج با یکی از اقارب طرف مقابل ، عمل زنا انجام داده باشد ، حرمت ابدی ایجاد می شود و دیگر نمی توانند با یکدیگر ازدواج کنند اما اگر پس از نکاح عمل زنا صورت بگیرد ، فقط مجازات می شوند و همچنان زن و شوهر هستند.
- شرط ضمن عقد با شرط نکاح تفاوت دارد یعنی این که اگر مثلا زن بگوید که همسر تو می شوم به شرطی که برای من فلان کار را انجام بدهی که این شرط باطل است. همچنین نمی توان دیگری را شرط قرار داد. مثلا شرط کرد که پدر فلانی پس از سه ماه این حق را داشته باشد که عقد را باطل کند.
- در نکاح دائم تعیین مهر ضروری نیست اما در نکاح موقت تعیین مهر ضروری است و از ارکان است و همچنین تعیین زمان آن نیز ضروری است.
- ارکان نکاح متقطع (موقت) : قید مدت و تعیین مهر (در صورت عدم وجود هر یک موجبات ابطال عقد منقطع می شود)
- مرد در نکاح منقطع مکلف به پرداخت نفقه نیست ولی اگر با یکدیگر در این باره توافق کنند ، اشکال ندارد.
- در نکاح منقطع زن و مرد از یکدیگر ارث نمی برند اما می شود در وصیتنامه درج کرد که این کار انجام شود.
- در نکاح منقطع زن مالک مهر می شود اما اگر مدت صیغه را رعایت نکند ، امکان کسر مهر میسر است. برای نمونه ، اگر مدت را یک سال مشخص کرده باشند به میزان 12 سکه ، و اگر زن پس ازدو ماه عقد موقت را به هم زد ، بنابراین 2 سکه به او تعلق می گیرد.
- نکاح منقطع در اثر فوت یا انقضای مدت یا بذل مدت از سوی مرد پایان می یابد و طلاق در آن وجود ندارد. (بذل مرد: یعنی مرد بگوید که برو و آزاد هستی)
- اگر دوام زناشویی موجب سختی زندگی زن شود ، زن می تواند دادخواست عسر و حرج را به دادگاه ارایه دهد و دادگاه به قائم مقامی زوج نسبت به بذل الباقی مدت عقد اقدام کند.
- در تعیین مهر باید دقیق مشخص شود و نمی توان گفت یک تکه زمین یا یک مقدار پول بنابراین باید کاملا مشخص شود که کدام زمین در کدام منطقه و کدام پلاک ثبتی و غیره و یا مبلغ دقیق مشخص شود.


- اقسام مهر: مهر المسمی ، مهر المثل و مهر السنه و مهر المتعه؛
مهر المسمی در هنگام عقد تعیین می شود و به صورت توافقی است.
مهر المثل با توجه به شان زن از حیث دارا بودن کمالات ، شرافت خانگی ، قابلیت های زن ، توانایی و تحصیلات زن تعیین می شود که اگر هنگام عقد مهر تعیین نشده باشد ، قانونگذار پیش بینی کرده است درمواردی که مهرالمسمی مجهول یا پیش بینی نشده باشد، مهرالمثل به زن تعلق می گیرد.
مهر السنه مهری بود که حضرت رسول برای دختر و زنان خود در نظر گرفت که 500 درهم نقره یا 50 دینار است که در حال حاضر حدود نه میلیون تومان می شود.
مهر المتعه (تمتع) هنگامی است که میزان مهر تعیین نشده باشد و رابطه زناشویی برقرار نشده باشد ، در صورت اختلاف مهریه تعیین می شود که در اینجا با توجه به دارایی مرد تعیین می شود.
- نمائاتی که نسبت به مهریه تعلق می گیرد خواه منفصل و خواه متصل ، ملک زوجه است. یعنی این که اگر جنسی یا حیوان یا زمینی به عنوان مهر تعیین شده باشد ، در آن زمین درخت یا حیوان حامله یا جنسی که چیزی به آن متصل وافزوده شده باشد مانند زیورآلات ، همگی از آن زوجه است.
- اگر مهر در ید زوج تلف شود آیا مسئول است یا خیر؟ اگر زوجه برای دریافت مهر دیر اقدام کرد و تلف شد ، او مسئول است.
- عیوب پیش از تسلیم موضوع مهر : اگر برای نمونه یک دستگاه خودرو را مهر تعیین کرده باشیم ، عیب پیش از تسلیم بر عهده زوج است اما پس از تسلیم دیگر بر عهده زوج نیست. اما اگر عیب پنهانی باشد و زوج اعلام نکرده باشد مثلا 50 گوسفند مریض ، در این جا اشکال دارد و مهر دیگری تعیین می کنند و مهر را برهم می زنند و یا این که توافق می کنند.
- حق حبس: زن تا زمانی که مهر به او تسلیم نشده است می تواند از ایفای وظیفه خاص زناشویی (همبستری) خودداری کند و در این دوران مستحق دریافت فقه خواهد بود. بر اساس این ماده ، لزوما باید مهر تعیین شده و حال باشد و با میل و اراده خود تمکین از زوج نداشته حتی اگر حکم به تقسیط مهر نیز صادر شود ، کماکان حق حبس او زایل نمی شود.
- اگر زن مهریه را بذل کرده باشد ، نمی تواند آن را اخذ کند اما اگر مضطر بوده باشد می تواند بر اساس قانون که شخص مضطر معاملاتش صحیح است ، مهریه را دریافت کند اما باید احراز شود.
- اگر زن نمی دانست که نامزدی ایجاد علقه زناشویی نمی کند و در دوران نامزدی نزدیکی کرد ، مستحق مهرالمثل است.

ریاست شوهر در خانواده:
- مرد می تواند اجازه عدم اشتغال زن را هر گاه که ادامه فعالیت او مغایر با شئون زندگی بداند ، صادر کند.
- تعیین نام خانوادگی زوج برای همسر می تواند باشد.
- اقامتگاه زن پس از عقد ، همان اقامتگاه شوهر اوست.
- ولایت بر فرزندان قابل تفویض به دیگری نیست.
- تابعیت زن به تبع همسر تغییر می یابد.
- تمکین عام و خاص زن ناشی از این ریاست بوده است که در برابر آن ، زوج هم می باید نفقه همسر را نیز بپردازد.
- تعیین محل سکونت بر عهده زوج است.

نکاح دائم دو قید مهم دارد: پرداخت نفقه – وجود علقه زوجیت
- نفقه به صورت تمثیلی است نه احصایی. بستگی به شرایط و اوضاع و احوال زن دارد. بنابراین نفقه چیز ثابتی نیست و بستگی به شان و شخصیت و موقعیت خانوادگی و اجتماعی زن دارد. اما فرض بر این است که به بیماری صعب العلاج نفقه تعلق نمی گیرد زیرا فقه جنبه آمرانه دارد.

تفاوت میان نفقه زوجین و سایر افراد واجب النفقه:
1 – نفقه مرد و سایرن یک رابطه دوسویه است یعنی هم آنان و هم مرد اگر استطاعت مالی نداشت ، طرف مقابل می بایست نفقه او را بپردازد. مثلا اگر پدر دارا بود و فرزند بی چیز یا کم درآمد ، پدر باید فقه او را بپردازد و اگر پدر فقیر بود پسر باید بپردازد.
2 – چنانچه زوج فقیر یا غنی باشد ، مسئول پرداخت نفقه همسر خود خواهد بود. به عبارت دیگر ، فقر و غنا تاثیری در وجود ضمانت درباره نفقه زوج نخواهد داشت.
3 – نفقه زوجه جزو دیون ممتازه است (در بحث مستثنیات دین ازجمله مواردی است که در ابتدا باید نفقه زن پرداخت شود)
4 – در صورت عدم پرداخت نفقه از ناحیه زوج ، زن می تواند نفقه گذشته و نفقه حال را مطالبه کند حال آن که درباره سایرین ، تنها مکلف به پرداخت نفقه حال است. (از زمان تقدیم دادخواست به مرجع حقوقی صالحه)
 

ادامه دارد..


مطالب مرتبط