پرتو- از دیگر مخالفان دستگاه خلافت در سیستان، عیّاران بودند؛ جوانانی ورزشکار، چالاک و جوانمرد با احساسات ملّی تند که همراه با مهارت در جنگ برای دربار خلافت، تهدیدی جدّی به حساب می آمدند.

 يکشنبه، ۱۹ خرداد ۱۳۹۸
 0
نسخه قابل چاپ
صفّاریان، سرپیچی ایرانیان و تشکیل دولت های محلی

صفّاریان، امیران محلّی «سیستان» بودند که به تدریج به سرزمین های وسیع دیگری دست یافتند و به رودررویی مستقیم با سپاه خلیفه بغداد پرداختند. نخستین فرد این خانواده که قدرت یافت یعقوب لیث صفّار، از سرکردگان عیّاران سیستان بود.

از زمان اُمویان، مخالفان خلافت از گروه های مختلف در سیستان گرد ‌آمده بودند. حمزه بن عبدالله خارجی که نام فارسی پدر او را آذَرک نوشته اند، یکی از این مخالفان نیرومند بود که طغیان او هارون الرّشید را به خراسان کشاند.

از دیگر مخالفان دستگاه خلافت در سیستان، عیّاران بودند؛ جوانانی ورزشکار، چالاک و جوانمرد با احساسات ملّی تند که همراه با مهارت در جنگ برای دربار خلافت، تهدیدی جدّی به حساب می آمدند.

یعقوب، عَمرو، طاهر و علی، چهار برادر رویگرزاده، از مشهورترین عیّاران سیستان بودند. جنگ هایی که بین گروه های مخالف با سپاهیان داوطلب خلیفه درگرفت، عاقبت به تسلّط کامل برادران صفّار و عیّاران بر سیستان و نواحی اطراف آن انجامید.

صفّاریان نزدیک به یکصد و چهل سال امارت کردند. اوج قدرت و دولت ایشان در زمان یعقوب و برادرش عَمرو لِیث بود که تمام نواحی شرقی، مرکزی، جنوبی و جنوب غربی «ایران» را در اختیار گرفتند و بر ضدّ خلیفه عباسی قیام کردند.

جنگ یعقوب و سپاهیان خلیفه کنار «رود دجله» میان بغداد و «مدائن» رخ داد. این جنگ با دسیسه ای به شکست یعقوب انجامید؛ اما دستگاه خلافت را سخت هراسان کرد. چندی بعد، پس از آنکه عَمرو لیث، که او نیز امیری دلیر، با تدبیر و جوانمرد بود، اسیر امیر اسماعیل سامانی گردید و در «زندان بغداد» کشته شد و حکومت صفّاریان تنها به مناطق محلّی محدود گردید.

صفّاریان، نخستین سلسله ایرانی بودندکه فارسی گویان را گرامی داشتند. با شرح و نقل پهلوانی ها و داستان های کهن در زمان ایشان، مقدّمات جمع آوری و نظم «شاهنامه»، در دوران های بعد فراهم آمد.

جانشینان یعقوب تا سال 392 ه.ق./ 1002 م. حاکم «سیستان» بودند. آخرین ایشان امیر خلف بن احمد، معروف به امیر خلف بانو یا بانویه، مردی سخت گیر، اما ادب پرور و دانشمند بود که به دست سلطان محمود غزنوی برافتاد و در زندان درگذشت.

 

 

1.صفّاریان (254-290ه.ق./ 868-903 م.)
 

 

*برگرفته از: راسخون

*گردآوری : سوسن بیانی

 


مطالب مرتبط