پرتو- مرداویج با خلیفه از در اطاعت درآمده و از او منشور و خلعت دریافت داشت. امیران زیاری با به دست آوردن قدرت بسیار تا نزدیک «بغداد» پیش رفتند؛ امّا پیوسته با دیلمیان آل بویه و سامانیان در حال جنگ بودند.

 سه شنبه، ۲۱ خرداد ۱۳۹۸
 0
نسخه قابل چاپ
حکومت های محلی، آل زیار

زیاریان1 از سرداران و جنگ جویان «گیلان» و «طبرستان» بودند که در قرن چهارم هجری قمری/ دهم میلادی با برانداختن سادات علوی طبرستان به تدریج حکومتی مقتدر ایجاد کردند. مرکز ایشان «گرگان»بود. امیران زیاری با به دست آوردن قدرت بسیار تا نزدیک «بغداد» پیش رفتند؛ امّا پیوسته با دیلمیان آل بویه و سامانیان در حال جنگ بودند.

مقتدرترین امیر زیاری، مرداویج پسر زیار بود که در سال 316 ه.ق./ 928 م. طبرستان، گرگان، «ری»، «اصفهان» و «همدان» را گرفت و تا ناحیه «حَلوان» در «عراق» پیش رفت و سپاه خلیفه را شکستی سخت داد. وی چندی بعد به نواحی مرکزی و جنوب غربی ایران لشکر کشید و اصفهان، «اهواز» و «خوزستان» را گرفت.

مرداویج مردی تندخوی، خون ریز، آزمند و بلندپرواز بود. زیاریان و به خصوص مرداویج اعتقاد درستی به اسلام نداشتند و خواب بازگشت کیش زرتشتی را می دیدند.

مرداویج با خلیفه از در اطاعت درآمده و از او منشور و خلعت دریافت داشته بود؛ امّا در این پیوند نیز خدعه و فریب روا داشت. وی در آرزوی تجدید عظمت شاهنشاهی ساسانی بود. تاجی مانند تاج خسرو انوشیروان بر سر می گذاشت و درصدد تجدید بنای شهر «تیسفون» و برانداختن خلیفه بود. جشن های ملّی ایرانی چون نوروز و مهرگان در دربار او با عظمت و شکوه تمام برگزار می شد. در زمستان سال 323 ه.ق./ 944 م. در اصفهان به دستور وی جشن سَده با افروختن آتش های عظیم در دو سوی «زاینده رود» برگزار گردید.

عاقبت تندخویی و بدگمانی و کشتار بی دلیل مرداویج، به همراه آزردگی ترکان از بی اعتنایی و تحقیری که به آنان می رفت و از آن همه مهم تر توطئه خلیفه، کار خود را کرد و غلامان ترک مرداویج را در همان شب جشن سَده در حمام کشتند.

جانشینان مرداویج نیز چون خود او، مردمی درشت خوی و بی گذشت بودند و به اندک بدگمانی، فرمان قتل افراد را می دادند. شمسُ المَعالی قابوس بن وُشمگیر، مشهورترین جانشین اوست که با وجود تندخویی و کج خُلقی در عالم ادب و هنر نیز دستی داشت. خطّ خوش می نوشت و شعر فارسی و عربی نیکو می گفت. امیر عُنصُر المعالی کیکاووس، نویسنده کتاب معروف «قابوس نامه» نواده اوست و نام کتاب خود را از نام وی گرفته است.

زیاریان که همه آنها به نام های ایرانی قدیم خوانده می شدند، بیش از صد سال حکومت محلی داشتند و عاقبت در زمان سجلوقیان به اطاعت ایشان درآمدند.

 

 

1. زیاریان (434-316 ه.ق./ 928-1042 م.)
 

 

 

*برگرفته از: راسخون

*گردآوری : سوسن بیانی


مطالب مرتبط