پرتو- عضدالدّوله با جنگ و مصالحه، دیگر افراد خانواده را مطیع خود گرداند و در «شیراز» که پایتخت آلِ‌ بویه بود، درباری باشکوه و مقتدر تشکیل داد.

 چهارشنبه، ۲۲ خرداد ۱۳۹۸
 0
نسخه قابل چاپ
حکومت های محلی، آل بویه، نخستین خاندان ایرانی که بر خلفای «بغداد» تسلّط داشتند

آل بویه1، که به دیلمیان نیز شهرت دارند، فرزندان ماهیگیر فقیری از مردم دیلَمان به نام ابوشجاع بودند که در آغاز قرن چهارم هجری قمری/ دهم میلادی به خدمت سپاهی گری نزد ماکان کاکی، سردار امیر نصر سامانی و پس از او مرداویج زیاری درآمدند. سه پسر بویه؛ علی، حسن و احمد به تدریج قدرت یافتند و با گرفتن القاب از خلیفه «بغداد» حکومت نواحی مختلف را به دست آوردند. پیشروی برادران بویه در نقاط مختلف «ایران»، عاقبت خلیفه را واداشت که احمد معزّالدّوله را به سرداری خود بشناسد. در آن زمان بغداد با آشفتگی تمام در دست غلامان ترک بود و خلیفه در واقع اختیاری از خود نداشت. معزّالدّوله در سال 334 ه.ق./ 945 م. بغداد را محاصره کرد و پس از فتح آن، خلیفه را کور و برکنار نمود و دیگری را به جای او نشاند.
آل بویه، هریک حکومت ناحیه ای از ایران و دیگر سرزمین های اسلامی را داشتند؛ امّا مطابق سنن قومی، همگی از بزرگ تر خانواده اطاعت می کردند. هنگامی که علی عمادالدّوله، برادر بزرگ تر درگذشت، برادرزاده اش، فناخسرو (پناه خسرو) عضدالدّوله را جانشین خود کرد. عضدالدّوله با جنگ و مصالحه، دیگر افراد خانواده را مطیع خود گرداند و در «شیراز» که پایتخت آلِ‌ بویه بود، درباری باشکوه و مقتدر تشکیل داد. فرمانروایی آخرین فرد دودمان آل بویه، به دست سلطان محمود غزنوی بر افتاد.
آلِ بویه که بیش از 150 سال در «ایران» حکومت داشتند، پیرو مذهب زیدی شیعه و نخستین خاندان ایرانی بودند که بر خلفای «بغداد» تسلّط داشتند و می توانستند آنها را عزل و نصب کنند. در زمان آل بویه بود که مراسم سوگواری عاشورا در بغداد برگزار گردید. غلامان ترک که تا این زمان در دستگاه خلافت قدرتی فراوان داشتند، در زمان ایشان به دور رانده شدند و آلِ بویه فرصت یافتند که خراج روستاییان و کشاورزان ایرانی را صرف آبادی دهات و شهرهای ایران کنند.

 

 

1.دیلَمیانِ آل بویه (320-448 ه.ق./ 932-1056 م.)

 

 

 

*برگرفته از: راسخون

*گردآوری : سوسن بیانی

 


مطالب مرتبط