پرتو- آنچه از منابع و نوشته‌های کهن برمی‌آید، شاهد آن است که اینها همیشه در کنار مردم و در بطن جامعه وجود داشتند و بنابر شرایط حاکم، گاه پنهان و گاه آشکار علیه ظالمین متحد شده و قیام می‌کردند.

 چهارشنبه، ۲۲ خرداد ۱۳۹۸
 0
نسخه قابل چاپ
عیاران

فتیان، عیاران، جوانمردان، شوالیه‌ها، سلحشوران، پهلوانان، اسواران، شبروان یا هر نام و لقب دیگری که خطاب‌شان می‌کنیم… به راستی اینها چه کسانی بودند؟ از خودگذشتگانی آماده دفاع از مظلومان و ستم دیدگان یا شرکای دزد و رفیقان قافله؟ برآمدن‌شان از کجا بود و در کجا پایان یافتند؟  آیا آن همه رشادت و ایثار که در تاریخ ایران به نام‌شان باقی مانده، تنها برای کسب ثروت و مال اندوزی و برآورده شدن خواسته‌های نفسانی بوده است؟ آیا درست است که بدون آگاهی از واقعیت وجودی آنان، نام دزد یا قطاع‌الطریق بر آنان بگذاریم  و براساس عملکرد گروهی مفسد، به قضاوت درباره این طبقه خاص بنشینیم؟

«عیاران» از چه زمانی روی کار آمدند؟ریشه عیاری و جوانمردی در تاریخ ایران اینکه از چه تاریخ و زمانی گروهی به نام عیار به دور یکدیگر جمع شده بنای همدلی و راستی گذارده و در دفاع از حق هم پیمان شدند، به درستی روشن نیست. اما آنچه از منابع و نوشته‌های کهن برمی‌آید، شاهد آن است که اینها همیشه در کنار مردم و در بطن جامعه وجود داشتند و بنابر شرایط حاکم، گاه پنهان و گاه آشکار علیه ظالمین متحد شده و قیام می‌کردند. هرچند آن‌گونه که استاد سعید نفیسی و ملک‌الشعرای بهار می‌گویند، فکر و روش جوانمردی در ایران به دوره اشکانیان و ساسانیان و شاید پیشتر از آنان می‌رسد و این تفکر در واقع نوعی واکنش علیه امتیازات طبقاتی و خانوادگی و فشارطبقات بالای جامعه بر ضعفا بوده که هرچند در آن زمان در پرده و خفا بوده یا ما از آن اطلاع درستی نداریم، ولی در نهایت آشکار و تبدیل به قدرتی اجتماعی و مردمی شده است. با توجه به برخی شواهد شاید بتوان آغاز عیاران و جوانمردان را حتی تا دوران اسطوره‌ای و تاریخ حماسی ایران عقب برد. بنا بر همین شواهد می‌توانیم کاوه آهنگر را به عنوان اولین عیار شناخته شده در تاریخ ایران بشناسیم.

با ورود اسلام به ایران، آیین فتوت و جوانمردی با آداب و رسوم ایرانیان پیوند خورده، آنچه در میان اعراب به شکل یک صفت عالی و یک خصلت معنوی شناخته شده بود، از قوه به فعل درآمده منجر به تشکیل علنی جامعه عیاران شد.

 

 

*برگرفته از: آکاایران

*گرد آوری: سوسن بیانی

 

 

 


مطالب مرتبط