پرتو- واژه ها را درست بنویسیم.

 چهارشنبه، ۲۹ خرداد ۱۳۹۸
 0
نسخه قابل چاپ
غلط ننویسیم(۱۱۷)

عِدّه/ عُدّه:
این دو کلمه را نباید با هم اشتباه کرد. عِدّه، به کسر اول
و تشدید دوم، یعنی«شمارۀ افراد» و نیز«مدت زمانی که
زن پس از طلاق یا پس از فوت شوهرش حق ازدواج مجدّد
ندارد». اما عُدّه، به ضمّ اول و تشدید دوم، یعنی «ملزومات
و ساز و برگ» و به طور اخص به «ساز و برگ و مهمّات
جنگی» اطلاق می شود. این کلمه در متون کهن بیشتر
به صورت عِدّت به کار رفته است:
«پادشاهان را به رأی ناصحان آن اَغراض حاصل آید که
به عُدّتِ بسیار و لشکر انبوه ممکن نباشد»(کلیله و دمنه،197)

 

عَراده:
منجنیق کوچکی است که در جنگهای قدیم برای پرتاب
کردن سنگ از آن استفاده می کردند:«حجاج بن یوسف
بر درِ حَرَم هر روز حرب همی کرد و مردم را می کشت.
و عرّاده ها و منجنیق بنهاد بر خانۀ کعبه و سنگ می انداخت
و مکّه را ویران همی کرد» (تاریخنامۀ طبری، 782). امروزه
این کلمه به عنوان واحد شمارش توپ به کار می رود:«سه
عرّاده توپ». (با عرّابه اشتباه نشود)

 

عرب:
این کلمه در زبان عربی اسم جمع است و در متون قدیم فارسی
نیز به صورت اسم جمع، گاهی با فعل جمع و گاهی با فعل مفرد، به کار رفته است:
«عرب مهمانان را عزیز دارند و چون طعام پیش ایشان بنهند خود بنشینند و با پ
ایشان طعام خورند»(تاریخنامۀ طبری،5)؛
چون عرب زخمی آن چنان دیدند
در عجم شاهیش پسندیدند (نظامی، هفت پیکر)
عرب را که در دجله باشد قُعود
چه غم دارد از تشنگان زَرود     (سعدی، بوستان)
امروزه این کلمه در فارسی به صورت اسم مفرد به کار
می رود و در جمع عربها یا عربان می گویند.

 

 

 

*برگرفته از: غلط ننویسیم/ استاد ابوالحسن نجفی

*گردآوری: سوسن بیانی