پرتو- این کلمه دو تلفظ مختلف و دو معنای مختلف دارد، ولی رادیو و تلویزیون غالباً آنها را به جای هم به کار می برد.

 يکشنبه، ۱۶ تير ۱۳۹۸
 0
نسخه قابل چاپ
غلط ننویسیم(۱۲۴)

فاکتور
این کلمه دو تلفظ مختلف و دو معنای مختلف دارد، ولی رادیو و تلویزیون غالباً آنها را به جای هم به کار می برد. فاکتور، بر وزن«کار کُن»، کلمه ای فرانسوی است( در فرانسه ( facteur  که مصطلح علم ریاضیات و شیمی است و در زبان رایج، خاصه میان درسخواندگان، به معنای «عامل» به کار می رود اما فاکتور، بر وزن «جانسوز» که آن هم کلمه ای فرانسوی است (در فرانسه facture) عبارت است از «ورقه ای که فروشنده روی آن ریز و بهای کالاهای فروخته را می نویسد و به خریدار می دهد» و در فارسی آن را صورتحساب می گویند.

 

فالِج / فَلَج
کلمه فالج در عربی به معنای«بیحسّی و از کار افتادگی نیمی یا قسمتی از بدن» است و در متون قدیم فارسی نیز به همین معنی به کار رفته است. «تو به چیزی شفا یافته ای که هزار کس بدان سبب مرده اند: زهر آن [عقرب] جّراره برودتِ فالج را دفع کرده است... و تو سلامت یافته ای»(فرج بعد از شدت، 965). امروزه در فارسی برای بیان این معنی لفظ فَلَج را به کار می برند که چون درگفتار و نوشتار رایج است باید استعمال آن را جایز دانست، اما فلج در عربی به این معنی نیست. بلکه به معنای «کجی پاها» و «فاصلۀ میان دو دندان» است.

 

فُتوحات
فُتوح جمع فتح است و ظاهراً نیاز به جمع مجّدد ندارد ولی گاهی آن را دوباره جمع می بندند و فُتوحات می گویند. بعضی از ادبا فتوحات را غلط می دانند، اما این کلمه هم در فارسی و هم در عربی به کار رفته است. در متون کهن فارسی، فتوح را به فتوحها نیز جمع بسته اند:«چون سال پانزدهم [هجرت] اندر آمد، عُمَر را فتوحهای بسیار بود و شهرها و بلادها همه گشاده شد از همه اطراف جهان»(تاریخنامۀ طبری، 454)

 

 

 

*برگرفته از: غلط ننویسیم/ استاد ابوالحسن نجفی

*گردآوری: سوسن بیانی