پرتو- این کلمه دو تلفظ مختلف و دو معنای مختلف دارد، ولی رادیو و تلویزیون غالباً آنها را به جای هم به کار می برد.

 سه شنبه، ۱۸ تير ۱۳۹۸
 0
نسخه قابل چاپ
غلط ننویسیم(۱۲۵)

فَجیع
این کلمه در عربی به کار نرفته است و فارسی زبانان آن را ظاهراً از روی کلمۀ فَجیعه به معنای«مصیبت، بلای بزرگ»
ساخته اند. به جای انی کلمه در عربی فاجع و فَجوع می گویند که هیچ کدام در فارسی مستعمل نیست:«موت فاجع». در فارسی کلمات بسیاری هست که می توان به جای این کلمه به کار برد. مانند جانگداز، جانسوز، رقّت آور، رقّت بار، دردناک، مصیبت بار و جز اینها.

 

فَراخنا/ فَراخا/ فَراخی
به معنای «وسعت، پهنه، گشادگی». این سه واژه همگون اند و در جمله ارزش یکسان دارند و می توان آنها را به جای هم به کار برد: «فراخنای آن فضا چندان است که هفت آسمان در جنب آن چون حلقه ای بُوَد در بیابانی» (قصص قرآن، 202)؛
فارغ نشسته ای به فراخای کام دل
باری ز تنگنای لحد باد ناوری   (سعدی، مواعظ)
«فراخیِ چاه [زمزم] سه گز و نیم است و آبش شوری دارد لیکن بتوان خورد» (سفرنامۀ ناصر خسرو98).
از این واژه فراخی مجازاً به معنای «فراوانی نعمت»(در برابر تنگی= «قحط») نیز به کار می رود: « فراخی پدیده آمد و آن  قحط و بلا و تنگی به نعمت و صحّت و فراخی مبدّل گشت»(فردوس المرشدیه، 177)؛
فراخی در آن مرز و کشور مخواه
که دلتنگ بینی رعیّت ز شاه       (سعدی، بوستان)

 

 

*برگرفته از: غلط ننویسیم/ استاد ابوالحسن نجفی

*گردآوری: سوسن بیانی