پرتو- معبد مهر مراغه که باید آن را در ردیف یکی از نخستین سکونتگاه‌ها و معابد بشر پیش از تاریخ دانست از تاریخ ناگفته مراغه حکایت دارد. این بنا از نظر دقت در حجاری از معابد نمونه کشور است که در دوره‌های اسلامی نیز تقدس خود را حفظ کرده است

 چهارشنبه، ۱۶ مرداد ۱۳۹۸
 0
نسخه قابل چاپ
معبد مهر؛ یادگار آیین مهرپرستی اشکانیان در مراغه

این نقطه ایران از نخستین سکونتگاه‌های بشر پیش از تاریخ است
معبد مهر پرستی مراغه از دوره اشکانیان و ساسانیان در جنوب روستای ورجوی مراغه به یادگار مانده است. آنها اعتقاد داشتند مهر در غاری متولد شده است و مراسم آیینی این ایزد را در غارها به جا می آوردند.

مراغه یکی از قدیمی‌ترین شهرهای کشور است که تجربه پایتخت شدن در زمان هلاکوخان را داشته است. این شهر که به باغ شهر ایران و پایتخت نجوم ایران شهرت دارد از شهرهای تاریخی ایران به شمار می‌آید. این شهر با آثار باستانی‌اش که قدمتی چندین هزار ساله دارند در طول سال میزبان گردشگران است. یکی از آثار تاریخی باارزش این شهر «معبد مهر» است.

معبد مهر مراغه که باید آن را در ردیف یکی از نخستین سکونتگاه‌ها و معابد بشر پیش از تاریخ دانست از تاریخ ناگفته مراغه حکایت دارد. این بنا از نظر دقت در حجاری از معابد نمونه کشور است که در دوره‌های اسلامی نیز تقدس خود را حفظ کرده است. این مجموعه باستانی شامل قبرستان، معبد و یک محوطه تاریخی است.

معبد مهر مراغه یا نیایشگاه مهری مراغه که با نام نیایشگاه مهری در 19 دی 1356 به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌ است متعلق به دوره اشکانی است.

آیین مهر یکی از قدیمی‌ترین آیین‌های ایرانی است که قدمت آن به قبل از میلاد مسیح می‌رسد. ویژگی عمومی معابد مهر پرستی این است که غالبا در دل صخره‌ها کنده شده‌اند و معمولا در مکان‌های دور از دسترس و در نواحی کوهستانی واقع شده‌اند. نشانه‌های بارز این معابد مهری دارا بودن مهرابه و سقف گنبدی است. چند نمونه از معابد مهری در ایران وجود دارد که یکی از آنها معبد مهر وجوی است که در مراغه واقع شده است. این معبد با ویژگی‌هایی که سایر معابد میتراییسم دارند کاملا همخوانی داشته و به صورت صخره‌ای در دل زمین قرار گرفته و دارای اسرار و رموز فراوانی است. این معبد همانند سایر معابد دارای مهرابه و سقف گنبدی و اتاقک‌های مخصوص است که هر یک کاربرد خاصی دارند.

محوطه باستانی معبد مهر با مساحتی بالغ بر  1000 متر مربع در روستای ورجوی از توابع مراغه قرار گرفته که معبد و گورستانی را شامل می‌شود. این مجموعه در 140 کیلومتری جنوب شرق تبریز و 6 کیلومتری قبل از ورود به مراغه در سمت جنوب آن مجموعه‌ای مشاهده می‌شود که به لحاظ دارا بودن آثار تاریخی از دوران مختلف تا 3 هزار سال قبل، انسان را با دنیای باستان آشنا می‌کند.

این مجموعه در 1353 توسط دکتر پرویز ورجاوند شناسایی و کروکی آن تهیه شده است. متاسفانه از آن زمان کاوش باستان‌شناسی در این محوطه صورت نگرفته و تنها در بعضی از قسمت‌های محوطه آواربرداری صورت گرفته است.

معبد «مهر» مراغه نیایشگاه زیرزمینی و محل پرستش خورشید و برگزاری آیین مهرپرستی به صورت زیرزمینی و صخره‌ای بنا شده‌ است. پیروان آیین مهر، آن را با تراشیدن قطعه سنگی عظیم از جنس شیست به وجود آورده‌اند. این بنا را از نظر حجم کار و دقت هنرمندانی که در امر حجاری آن دخیل بوده‌اند می‌توان جزء نمونه‌های ارزنده ستایشگاه‌های کهن دانست. اگرچه اکنون از معبد مهر جز نام و نشانی دیگر باقی نمانده است اما نشان از تاریخچه بسیار غنی این سرزمین تاریخی دارد.

«مهر» یا «میترا» خدایی بوده که پرستش او در غرب تا شمال انگلستان و در شرق تا هند، هزاران سال رواج داشته‌ است و هنوز هم مورد احترام زرتشتیان است. پیروان «مهر» او را فرشته مهر و دوستی و عهد و پیمان و مظهر فروغ و روشنایی می‌پنداشته‌اند. آن‌ها بر این عقیده بودند که «مهر» در غاری متولد شده‌ است از این‌رو هر جا غاری می‌یافتند، در آن به پرستش و نیایش «مهر» می‌پرداختند و آن مکان را «مهرابه» می‌گفتند.

برگرفته از سیمرغ